1 października, 1898

Gazeta Radomska 1898 nr75, Radomska Biblioteka Cyfrowa

Przy projekcie budowy hali targowej w Radomiu, miano najglówniej na względzie:

1. Wygodę publiczności i handlujących przez stosowny i wygodny dostęp do sklepów, ich rozległość i rozkład.
2. Zachowanie warunków zdrowotnych: czystości i wentylacyi.
3. Zabezpieczenie mięsa od nagłego zepsucia i zakonserwowania go na dłuższy przeciąg czasu.
   

Na ile nowo zbudowany gmach odpowiada tym warunkom, widać z następującego opisu: Gmach ten ma 28 sążni długości a 11 sąż. szerokości i zbudowany jest w rodzaju zakrytego pasażu, z korytarzem wewnątrz, z obu stron którego widnieją jatki do sprzedaży mięsa. Sklepów jest 24. Oprócz tego, z obu stron korytarza, wewnątrz gmachu, urządzono 4 miejsca do sprzedaży ryb. Korytarz wygląd ma okazały z piękną kolumnadą, które oddzielają część przechodnią gmachu od jatek mięsnych. Między kolumnami i sklepami dosyć jest przestrzeni dla stołów marmurowych i dla licznej nawet publiczności. Przy takim rozkładzie sklepów i obszerności gmachu, natłoku być nie może, co w zupełności odpowiada swemu przeznaczeniu. A że handel prowadzić się będzie wewnątrz gmachu pod dachem, publiczność wiec zabezpieczona będzie od deszczu, śniegu, wiatru i t. p. zmian powietrza.

Każda jatka jest dostatecznie obszerna, a że stoły do sprzedaży mięsa uszykowane są zewnątrz sklepów, w dużych oknach sklepowych, więc cała ta przestrzeń, będąc wolną, zupełnie jest dostateczną do rozwieszania mięsa w znacznej ilości. Jatki oddzielone są przepierzeniem z drzewa, pomalowanego olejną farbą i lakierom, zewnętrzne zaś ściany sklepów wykładane są terracotą. Przytem haki do rozwieszania mięsa na tyle są długie, że mięso nie może dotykać do ścian sklepów. W każdym sklepie u sufitu wstawione jost żelazne okuo z lufcikiem, prócz tego przepierzenia, oddzielające sklepy, urządzone są w ten sposób, że wentylacya całego wnętrza gmachu będzie zupełnie dostateczną.

Sklepy zamykane są żaluzyami z drzewa, lekko podnoszącymi się i opadającemi przy pomocy pasów z rzemienia. Stoły w sklepach są z białego marmuru, podłoga zaś w nich i w korytarzu, z asfaltu. Do każdego sklepu przeprowadzona jest woda z wodociągów. Znajdujący się w każdym sklepie kran do wody, daje możność utrzymania należytego porządku, który przy dozorze miejscowej administracyi, można doprowadzić do absolutnej doskonałości. W korytarzu są dwa krany z wodą dla publiczności i oczyszczania korytarza. Woda z wodociągów odpływa zewnątrz gmachu z dwóch rynien, urządzonych wewnątrz z cementu i pokrytych asfaltem. Rynny te są jeszcze zabezpieczone żelazną siatką. Środkowa część gmachu, będąca właściwie korytarzem, wznosi się wyżej nad bocznemi ścianami, w których urządzone są jatki mięsne, wskutek czego, oświetlenie wnętrza gmachu światłem dziennem, jest wyborowe.

Gmach posiada pięć wejść szerokich, zamykanych kratami żolaznemi. Wejścia te, wszystkie otwarte, zwiększające siłę wentylacyjną gmachu, uniemożliwiają psocie się towaru.

Gmach pokryty jest podwójną papą. Papa wybraną została dla tego, że nie rozgrzewa się od słońca, co jest bardzo ważnym czynnikiem w u-trzymywauiu mięsa w jatkach.

Naokoło gmachu wzniesiono daszek na słupach żelaznych, miejsca przed którymi przeznaczone są dla sprzedaży różnych produktów.

Prócz oczekiwanego dochodu za wydzierżawienie tych miejsc, daszek gra tu rolę ważną, gdyż nie będzie dopuszczał bezpośrednio promieni słonecznych do okien jatek, a tem samom dozwoli na utrzymanie sklepów w jednakowej ciepłocie.

Pod całym gmachem znajdują się piwnice. Jedna z nich, pod górnym korytarzem, ma objętości do 50 sąż. kub. i przeznaczona jest do lodu. Z obu stron tej lodowni, pod sklepieniami, znajdują się oddzielne przedziały, oznaczone numerami sklepów, do których należą i służą do dłuższego przechowywania mięsa. Przedziały te, dotykając do zbiornika lodu, ochładzają się od niego za pomocą otworów bardzo dowcipnie i pomysłowo zrobionych. Do piwnic prowadzą schody kamienne, zbudowane z obu stron gmachu przy korytarzach, dotykających do zewnętrznych ścian gmachu. Lodownie i przedziały otynkowane roztworem z cementu, mają otwory wentylacyjne, przeprowadzone do dwóch rur, wyprowadzonych na górną część gmachu, dla lepszego utrzymania i zabezpieczenia lodu od topnienia.

Nowo zbudowana hala targowa kosztuje miasto do 45,000 rb. Spodziewany zaś dochód z dzierżawy sklepów i miejsc wyniesie najmniej 10,000 rb. rocznie, w skutek czego, nie zważając na stosunkowo znaczną, wyłożoną na ten cel sumę, przedsiębiorstwo to może być bardzo korzystno dla kasy miejskiej.

Hala ta odpowiada wszelkim warunkom hygieny, która powinna być stosowaną zawsze przy budowie podobnego rodzaju gmachów publicznych. Słuszność wyznać każę, że podobnej hali targowej, jaką ma już Radom, nie posiada Warszawa, ani żadne miasto w Królestwie Polokiem. Jest to gmach, dzięki inż. budowniczemu, p. Augustowi Załuskiemu, zbudowany prześlicznie i wygodnie.