4 stycznia, 2026

Życie Radomskie 1967 nr 3, Radomska Biblioteka Cyfrowa

Polączeme historii ze współczesnością

Stare Miasto w Radomiu musi ulec przebudowie. Nie stanie się to co prawda ani dziś ani nawet jutro. Fakt pozostanie jednak faktem, że musi to nastąpić. Kazimierzowska dzielnica miasta leży bowiem w bezpośrednim sąsiedztwie obecnego i projektowanego centrum Radomia. Według ogólnych założeń, dzielnica ta oprócz swej funkcji mieszkaniowej stać się powinna również kulturalnym i usługowym „city” Radomia. Bez przebudowy zaś trudno jednak o tym marzyć. Przemawia za tym zresztą konieczność poprawy warunków mieszkaniowych ludności.

Dzielnica ta jest jednak wartościowym zespołem, który zachował prawie wszystkie elementy układu średniowiecznego miasta. Układ ten jest ogromnie cenny dla Radomia. Miasto posiada zadziwiająco czytelny i czysty obraz kolejnych nawarstwień historycznych układów przestrzennych, począwszy od grodziska poprzez klasycystyczne aż do współczesnego budownictwa. Z tej też racji zachowany zespół budynków na Starym Mieście posiada ogromną wartość turystyczną. Dzielnica ta po rozsądnej przebudowie, stać się może „szlagierem turystycznym” miasta.

Architekci i urbaniści Jeszcze co najmniej kilka lat łamać będą sobie głowy nad opracowaniem właściwego projektu przebudowy staromiejskiego centrum, choć propozycje takie już dziś istnieją i narto chyba z nimi zaznajomić społeczeństwo miasta. Rzecz bowiem bierze początek przed dwoma laty. Wówczas to i przez dwa następne Lata prowadzono w Radomiu badania nad studium planu szczegółowego przebudowy Starego Miasta. Opracowano w tej sprawie zresztą spory memoriał, którego autorem jest mgr inż. Jan Chmielnicki z Katedry Projektowania Urbanistycznego, Wydz. Architektury Politechniki Warszawskiej. Nie sposób jest przedstawić szczegółowo koncepcje zagospodarowania Starego Miasta opracowane przez autora i z tej też racji ograniczyć się trzeba tylko do zasygnalizowania niektórych propozycji.

Generalnym założeniem jest więc, że dzielnica staromiejska obok funkcji mieszkaniowej przejmie na siebie także rolę dzielnicy usługowo-turystycznej. Wynika z tego konieczność przebudowy niektórych budynków, wprowadzenie na miejsce wyburzonych domów nie przedstawiających wartości historycznych i nie nadających się do remontu, domów nietypowych. Przebudowa polegałaby na odsłonięciu niektórych fragmentów architektonicznych, wprowadzeniu więcej światła do mieszkań, zieleni i tarasów na zewnątrz. W pomieszczeniach parterowych usytuowano by lokale usługowe połączone z mieszkaniami – pracowniami dla rzemieślników i artystów. Ponadto proponuje się przebudowę domu przy ul. Rwańskiej 1 i Rynku 800-lecia na Dom Turystyczny, wokół którego w pobliskich kamieniczkach znalazłyby się na dwóch kondygnacjach zakład gastronomiczny (vide: „Krokodyl”), sklepy „Cepelii”, „Desy”, księgarnie itp. Muzeum natomiast zajęłoby pomieszczenia dawnego Kolegium Pijarów itp. W Rynku także znajdowałyby się lokale wszelkich organizacji społeczno-kulturalnych.

Projekty przewidują także właściwą segregację ruchu kołowego i pieszego, poprzez skoncentrowanie go na dwóch ulicach. Główny ciąg pieszy przebiegałby ul. Rwańską i ul. Szpitalną, zaś dojazd do Rynku odbywałby się ul. Dzierżyńskiego i Wolność, przy których to znajdowałyby się parkingi i garaże. Sam zaś Rynek spełniałby funkcję podobną jak Staromiejski Rynek Warszawy. Znajdowałyby się tu m. in. mały parking, zwarta grupa drzew i zieleni. Na Rynku usytuowano również studnię wraz z niewielkim basenem oraz miejscami do siedzenia w postaci niewielkich murków.

Obecnie Stare Miasto zamieszkuje ok. 4 tys. osób, projektanci zaś zakładają po przebudowie zmniejszenie liczby mieszkańców do 2,5 tys. Stare Miasto jest zresztą obecnie najbardziej zagęszczonym terenem miasta. Wąskie przekroje ulic, typowa obrzeżna zabudowa oraz zabudowa budynkami gospodarczym i oficynami, powoduje skąpe nasłonecznienie mieszkań. Wszystkie te cechy świadczą o złych warunkach mieszkalnych i stale pogarszającym się stanie zdrowotnym mieszkańców dzielnicy. A więc i te argumenty przemawiają za koniecznością przebudowy Starego Miasta, przebudowy pomyślanej w ten sposób aby wydobyć piękno tej dzielnicy i dodatkowo Je podkreślić.

Lecz kiedy to nastąpi? Uspokójmy się. jeszcze nie dziś, ani nie jutro. Zbyt kosztowna byłaby ta inwestycja, choć realizować można ją w kilku etapach. Pierwszy, który można wykonać zaraz, to skasowanie ruchu kołowego na ul. Rwańskiej wraz z wykonaniem współ nej posadzki na tej ulicy i na Rynku oraz przebudowa domu przy ul. Rwańskiej 1 na dom turystyczny. W następnym etapie należałoby wykonać zespół nowych budynków mieszkalnych według dawnych wzorów, ale ze współczesnym wyposażeniom mieszkań. I wreszcie w ostatnim etapie wyburzyć zespół domów przy ul. Reja i postawić nowy zespół budynków.

LESZEK WYRWICZ