20 maja, 1964

Życie Radomskie 1964 nr 121, Radomska Biblioteka Cyfrowa

Nowy warsztat dla naukowców

Na starym sztychu zgarbiona postać pochyla się nad pulpitem. Obok nieodzowny inkaust, gęsie pióro i kopcący ogarek. Mroczne pomieszczenie gdzie nie wpada żaden promyk słońca wygląda jak cela więzienna. Tak przedstawiali współcześni i tak w istocie wyglądała praca archiwisty. Jakże inaczej wchodzi się dziś do współczesnego archiwum.

Projektując budynek byłego Ratusza w Radomiu wybitny architekt z połowy XIX wieku Henryk Marconi, na poczesnym miejscu umieścił pokój archiwisty. Już przed trzema wiekami znana była w mieście ta instytucja, gdzie gromadzono ważne dokumenty. Mieściła się ona niegdyś w Zamku, następnie w starym nie istniejącym już Ratuszu. Później archiwum mieściło się w dawnej siedzibie Komisji Województwa Sandomierskiego przy ul. Żeromskiego 53.

Archiwum miejskie w Radomiu w jego właściwym sensie istnieje od 1921 r. Nastąpiło wówczas przyjęcie akt dawnych od wszystkich instytucji. Zbiory rosły z każdym rokiem. Znaczny rozwój służby archiwalnej na naszym terenie notuje się od 1950 r. kiedy to w Kielecczyźnie rozszerza się sieć placówek archiwalnych, obejmując swym zasięgiem całe województwo. Archiwa otrzymują nowe pomieszczenia jak np. Archiwum Wojewódzkie w Kielcach oraz Sandomierzu, gdzie na te cele adaptuje się pomieszczenia w Zamku.
Przed kilku laty decyzją władz miejskich przekazano gmach b. Ratusza na potrzeby archiwum. Prace adaptacyjne trwały dość długo, ale też budynek wymagał dość gruntownego remontu, tym bardziej że nowemu użytkownikowi chodziło o przywrócenie tej zabytkowej budowli pierwotnych akcentów. Próba ta całkowicie się udała jeśli chodzi o rekonstrukcję wnętrza, gdzie opierano się na posiadanej całej dokumentacji i projektach Marconiego. Jedynie nie udało się (a szkoda) przywrócić pierwotnego wyglądu zewnętrznego gmąchu w części budynku, gdzie znajdowały się charakterystyczne dla wszystkich projektów Marconiego trzy nawy.

Współczesne potrzeby archiwum są nieporównywalnie większe niż to było w minionych okresach. Stąd też nawet obszerne pomieszczenia byłego Ratusza nie będą na te cele za duże. Radomskie archiwum posiada bowiem liczne zbiory wprawdzie nie sięgające bardzo odległych wieków, jednakże niezwykle cenne ze względu na swoją unikalność. Radom ma bowiem kompletny zbiór dokumentów’ dotyczących jednego z czterech istniejących niegdyś zarządów dóbr. Z zawartych tam spisów można odtworzyć jak wyglądały w XVIII w. nasze miasta, ilu było np. w Kielcach handlarzy soli i jaki obszar zajmowały w Suchedniowskiem lasy Itp. Archiwum ma skompletowane wszystkie 25 przywilejów miejskich, całokształt materiału o historii miasta od XVIII w. do czasów współczesnych itp.

Cenną pozycją jest kartoteka dokumentów i archiwaliów dotyczących Radomia i okolic, które znajdują się w innych placówkach. W zbiorach znajduje się ok. 3 tys. planów własności jednej z podradomskich wsi, wszystkie budżety miejskie, plany urządzeń komunalnych, całokształt dokumentów szkolnych itp. Pracownicy archiwum radomskiego zbierają aktualnie materiały dotyczące okresu okupacji i dokonanych na tym terenie zbrodni hitlerowskich.

O wielkości tych zbiorów świadczą obszerne magazyny archiwum, gdzie na specjalnych metalowych regałach leżą stosy poszytów. dokładnie zewidencjonowanych, z metrykami, gdzie łatwo sięgnąć każdemu, kto szuka potwierdzenia faktów minionych czasów. A trzeba przyznać, że współczesne archiwa nie są zamkniętym rewirem. Stanowią one nieodzowny warsztat badań dla archiwistów, naukowców i regionalistów. Radom staje się coraz bardziej żywotnym ośrodkiem, gdzie dokształcają się zaocznie setki osób. One to właśnie są stałymi bywalcami archiwum.

W nowych pomieszczeniach archiwum została urządzona piękna pracownia naukowa z podręczną biblioteką, pokój towarzystw naukowych, pomieszczenia do czytania mikrofilmów, osobne pokoje dla pracowników, pokój gościnny itp. W byłej sali posiedzeń urządzony został gabinet kartograficzny i sala, gdzie urządzane będą wystawy. Budynek ma własną centralkę telefoniczną. Jeszcze obecnie część pomieszczeń zajmuje instytucja, która wyprowadzi się stamtąd i wówczas cały o-biekt wraz z budynkami gospodarczymi zajmie archiwum. Już obecnie w przybudówkach wygospodarowano mieszkanie, które otrzymali | pracownicy tej placówki. Archiwum radomskie ma obecnie niewątpliwie doskonałe warunki rozwoju i będzie pomocne w pracach badawczo-naukowych prowadzonych na terenie miasta, (n)