16 marca, 1949

Życie Radomskie 1949 nr 74

Stary zabytkowy budynek przy ul. Grodzkiej, to b. zamek królewski. Żadna z historii miast Polski ani też zachowane do poprzedniej wojny światowej kroniki i pamiętniki nie podawały roku jego budowy. Przypuszczać należy, że zamek zbudował w 1360 roku Kazimierz Wielki w okresie, kiedy Stary Radom (Piotrówka) został przeniesiony do Radomia Nowego (obecny rynek).

Zamek przeznaczono chwilowo dla zamieszkania panujących monarchów a poza tym był miejscem urzędowania starosty. Tam odbywały się roki (sądy), oraz posiedzenia sądów kapturowych i trybunałów skarbowych. Wśród zachowanych do niedawna kronik, znajdujemy kilka ciekawych opisów dawnego zamku. Z Rynku ulica Grodzka prowadziła do zamku. W grodzie na prawo stał dom piętrowy, gdzie na dole mieściły się kuchnie, spiżarnie i piekarnie, a na piętrze izba jadalna, która łączyła się z domem wielkim od południa stojącym.

Krużganki od podwórza wznosiły się na słupach kamiennych. Dalej wieża a za nią cztery sklepy zajmowały przedział między domkami. Ku wschodzie w tyle blanki i znów wieża, czyli baszta za więzienie złoczyńcom służąca, dalej od tej baszty aż do bramy na północ biegł mur trzyrusztowy bez blanków, a pod domami i wieżami znajdowały się piwnice.

Wojny szwedzkie nie zniszczyły zamku, bowiem lustracja w 1629 roku głosi: „Zamek murem opasany składa się z dolnych i górnych gmachów, wokoło murów wał, pod nim sadzawek trzy i spiklerz. Zamek wielkiego opatrzenia potrzebuje y dozoru, aby im daley tym większey w budynkach ruiny nie było…”
Czas jednak robi swoje. W trosce o zabytkową budowlę, starosta Podkański w roku 1787 odnawia zamek i pokrywa go nowym dachem. Odnowiono wieżę o dwóch piętrach. Obecnie na miejscu dawnych wałów zamkowych znajduje się ulica Wałowa.